น้ำมันช็อคอัพ เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับระบบกันสะเทือน ซึ่งจะส่งผลถึงประสิทธิภาพโดยตรงของตัวช็อคอัพ ซึ่งหน้าที่ของน้ำมันช็อคนั้นจะทำหน้าที่สร้างความหนืดให้กับช็อคอัพ และเป็นตัวช่วยหล่อลื่นระหว่างแกนช็อคกับซีลอีกด้วย ซึ่งในรถมอเตอร์ไซค์คู่ใจของเราๆ ท่านๆ นั้น ทั้งช็อคอัพหน้าและหลังต่างก็มีน้ำมันช็อคอัพด้วยกันทั้งสิ้น เพียงแต่ว่าในบทความนี้จะเน้นไปที่การเปลี่ยนถ่ายน้ำมันช็อคหน้า ส่วนช็อคหลังนั้น ส่วนใหญ่จะไม่นิยมเปลี่ยนถ่ายน้ำมันกัน เนื่องจากว่าไม่ค่อยสะดวกและการเปลี่ยนใหม่ก็เป็นเรื่องที่ง่ายกว่า
น้ำมันช็อคอัพหน้านั้น ผู้ใช้รถโดยส่วนมาก มักจะละเลยไม่สนใจเปลี่ยนถ่ายกัน อาจจะเป็นเพราะลืม หรือเผลอบางท่านอาจจะไม่ทราบด้วยซ้ำว่าต้องเปลี่ยนถ่ายน้ำมัน ทำให้ประสิทธิภาพของช็อคอัพลดลงไป ทั้งความหนืด และการหล่อลื่น ทำให้การทำงานของช็อคอัพนั่นด้อยประสิทธิภาพลง ซึ่งโดยส่วนมากนั้น ระยะเวลาที่เหมาะสมกับการเปลี่ยนถ่ายน้ำมันช็อคนั้นอยู่ระหว่าง 5,000 - 16,000 กม. หรือถ้าขี้เกียจจำก็เปลี่ยนถ่ายปีละหนก็ได้ครับ ซึ่งโดยมากแล้ว ระยะเวลาดังกล่าวจะกำหนดไว้ในคู่มือรวมถึงปริมาณน้ำมันช็อคอัพที่ใช้ด้วยเติมด้วย เช่น ในฮอนด้า วิง(รถผมเอง แฮ่ๆ) เติมข้างละ 159 ซี.ซี. ขาดเกินได้ 2.5 ซี.ซี. แต่ถ้าใครอยากให้ช็อคแข็งหรืออ่อนก็เพิ่มหรือลดน้ำมันช็อคจากปกติตามลำดับ ดังนั้น เราจึงมาลองเปลี่ยนถ่ายน้ำมันช็อคหน้าด้วยตัวเองกันดีกว่าครับ ไปกันเลยดีกว่า!!!
ขั้นแรกก็ตรวจดูคู่มือตามที่บอกไว้นะครับ ว่ารถคุณใช้น้ำมันช็อคข้างละกี่ซี.ซี. และถึงเวลาที่จะต้องเปลี่ยนหรือยัง ถ้าถึงเวลาแล้ว ก็จัดการขึ้นขาตั้งคู่เสียก่อน (รถใครไม่มีก็หาอะไรมารองใต้ท้องรถให้มั่นคงล่ะครับ จะได้ไม่ต้องทำสีรถใหม่เป็นรายการแถมด้วย) จากนั้นก็ถอดล้อหน้า ชุดเบรค(รถใครใช้ดรัมเบรคหน้าก็คงข้ามจุดนี้ไป) บังโคลนหน้ารวมถึงสเตบิไลเซอร์(ถ้ามี)ออก จากนั้นคลายน็อตปิดที่หัวช็อคออก อย่าเพิ่งรีบถอดช็อคออกมาจากแผงคอก่อนล่ะครับ คลายน็อตที่ว่านี้ออกก่อน เพราะถ้ารีบถอดช็อคออกจากแผงคอแล้ว เวลาจะคลายน็อตที่หัวช็อคนี้จะลำบากครับเพราะไม่มีตัวจับยึดให้เรา ในการคลายน็อตนี้ก็ควรระมัดระวังด้วยสปริงมันดีดน็อตกระเด็นเข้าตาหูแหกด้วยนะครับ จากนั้นก็ดันกระบอกช็อคขึ้นมาให้สปริงมันโผล่ขึ้นมา ถอดเอาสปริงมาตรวจเช็กและทำความสะอาดซะ แล้วก็จัดการถอดช็อคออกมาจากแผงคอได้เลย โดยการคลายน็อตยึดที่แผงคอทั้ง 4 จุดให้เรียบร้อย (จะมีกี่ตัวก็แล้วแต่รุ่น)
เอาล่ะ พอถอดช็อคออกมาจากแผงคอแล้ว อย่าเพิ่งรีบวางมันลงกับพื้นล่ะ เดี๋ยวน้ำมันจะหกออกหมด จัดการหาถาดหรือภาชนะอะไรก็ได้มารองรับน้ำมันที่จะถ่าย จากนั้นก็กลับหัวกลับหางตัวช็อคอัพเทน้ำมันลงไปในภาชนะที่เตรียมไว้ เทน้ำมันออกให้หมดแล้วก็คว่ำคาไว้อย่างนั้นแหละครับจนกว่าน้ำมันออกจะออกหมดจนหยดสุดท้าย
ที่นี้มาดูที่สปริงกันบ้าง หลังจากล้างให้สะอาดแล้วก็ผึ่งให้แห้งแล้ว ก็จัดการตรวจสอบสภาพของสปริงกันซะหน่อย ดูว่าสภาพของขดเป็นอย่างไรบ้าง สปริงมีอาการล้าหรือเปล่า โดนตรวจสอบความยาวของสปริงทั้ง 2 ข้างเปรียบเทียบกัน โดยถ้ามีอาการขดไม่ค่อยสมบูรณ์ (ชิดบ้าง ห่างบ้าง) และความยาวของสปริงทั้ง 2 ข้างไม่เท่ากันก็จัดการเปลี่ยนใหม่ได้เลย โดยควรเปลี่ยนทั้ง 2 ข้าง เพื่อประสิทธิภาพอันสูงสุด ไม่เช่นนั้นช็อคหน้าของท่านเมื่อประกอบแล้วอาจจะสูงต่ำไม่เท่ากันก็ได้ ทำให้เสียการทรงตัว แถมกินยางไม่เท่ากันอีกต่างหากครับ
เอาล่ะ เมื่อถอดแล้วก็ต้องใส่ พอน้ำมันไหลออกจากช็อคหมดเรียบร้อยแล้ว ก็จัดการประกอบกับได้ละ เริ่มจากการใส่น้ำมันช็อค โดยควรวัดปริมาตรของน้ำมันที่จะเติมก่อนใส่ให้ดีและต้องแน่ใจว่าเท่ากันทั้งสองข้าง รวมถึงน้ำมันที่ใช้ เช่น ในคาวาซากิ เคอาร์ ระบุว่าให้ใช้น้ำมันเกรด SAE 10 W-20 เมื่อเติมน้ำมันช็อคและแน่ใจว่าถูกต้องเรียบร้อยแล้วก็จัดการใส่สปริงกับไปดังเดิม แล้วปิดน็อตหัวช็อคให้เรียบร้อย แล้วก็นำช็อคทั้งสองข้างมาวัดความยาวเปรียบเทียบกันว่าสูงต่ำเท่ากันหรือไม่ เมื่อทุกอย่างเป็นไปอย่างแฮปปี้เอ็นดิ้ง ก็จัดการประกอบเข้ากับแผงคอ และขันน็อตให้แน่นหนา แล้วก็ประกอบล้อ เบรก บังโคลน และสเตบิไลเซอร์กลับคืนไปดังเดิม และรถบางรุ่น เช่น ฮอนด้า วิง ของผม(อีกแล้ว) จะมีน็อตถ่ายน้ำมัน ก็สามารถถ่ายน้ำมันโดยถอดน็อตปิดน้ำมันนั้นออก (ซึ่งจะอยู่บริเวณตีนกระบอกช็อค ใกล้ๆ แกนล้อ) แล้วก็จัดการขย่มช็อคหน้าขึ้นลงๆ จนแน่ใจว่าน้ำมันออกหมดแล้ว ก็ปิดน็อตดังเดิม แล้วก็เติมน้ำมันทางหัวกระบอกช็อคได้เลย (แต่วิธีนี้น้ำมันอาจจะไหลออกไม่หมดเกลี้ยงเหมือนวิธีที่กล่าวมา ถ้ามีเวลาควรทำดังวีธีข้างต้นจะดีกว่า)
เท่านี้ รถคันเก่งของเพื่อนๆ ก็จะมีประสิทธิภาพของระบบกันสะเทือนหน้าที่มีประสิทธิภาพที่ใกล้เคียงของใหม่ และในการเปลี่ยนถ่ายน้ำมันช็อคหน้านั้นควรทำทั้งสองข้างพร้อมกัน ไม่ควรทำข้างใดข้างหนึ่ง เพราะช็อคหน้ามอเตอร์ไซค์มี 2 ข้าง ไม่ใช่มีข้างเดียว (แบบที่มีข้างเดียวหรืออันเดียวก็มี เช่น จีเรลล่า ซีเอ็กซ์ 125 แต่บ้านเราตอนนี้มันไม่มีขายแล้ว) การทำงานจึงต้องสัมพันธ์กันทั้งสองข้างเพื่อความสมดุลของระบบกันสะเทือน เพื่อประสิทธิภาพสูงสุด และชีวิตที่ดีของท่านเอง (เกี่ยวกันมั้ยเนี่ย)